آزمایش اسپرم در آزمایشگاه چگونه انجام می‌شود؟

آزمایش اسپرم یا آنالیز مایع منی، یکی از مهمترین روش‌های ارزیابی سلامت باروری مردان است. این آزمایش با بررسی ویژگی‌های اسپرم از جمله تعداد، حرکت، شکل و کیفیت اسپرم‌ها، اطلاعاتی ارزشمند در مورد توانایی باروری مردان ارائه می‌دهد.

پزشکان این آزمایش را برای تشخیص علل ناباروری یا اطمینان از موفقیت‌آمیز بودن روش‌های پیشگیری دائمی مانند وازکتومی تجویز می‌کنند. انجام این آزمایش نیازمند رعایت دقیق شرایط و دستورالعمل‌هایی است که نتایج صحیح و قابل ‌اعتمادی را تضمین می‌کند.

آگاهی از نحوه انجام این تست و نکات مهم مرتبط با آن، برای زوج‌هایی که به دنبال فرزندآوری هستند یا نیاز به بررسی وضعیت باروری دارند، اهمیت بسیاری دارد.

در این مقاله، در خصوص تست اسپرم و دلیل تجویز آن، نحوه انجام آزمایش اسپرم، تفسیر نتایج این تست و موارد دیگر توضیحاتی ارائه می‌شود.

آزمایش اسپرم یا آنالیز مایع منی چیست؟

تست اسپرم (Sperm Test یا Semen Analysis)، آزمایشی است که در آن نمونه‌ای از مایع منی زیر میکروسکوپ جهت ارزیابی مقدار اسپرم در مایع منی (تعداد اسپرم‌ها)، حرکت اسپرم‌ها و شکل اسپرم‌ها، مورد بررسی قرار می‌گیرد.

علت انجام تست اسپرم توسط مردان

آزمایش اسپرم برای آقایان به دو دلیل تجویز می‌شود:

1. تشخیص بارور بودن یا نبودن مرد و علت ناباروری: پزشک در مواردی که زوجین برای باردار شدن مشکل دارند، این آزمایش را تجویز می‌کند تا عدم بارور بودن مرد، دلیل ناباروری، تعداد کم اسپرم یا اختلال در عملکرد آنها مشخص شود.
2. 2. اطمینان از عدم وجود اسپرم در مایع منی بعد از انجام عمل وازکتومی: بعد از عمل مجرا برداری یا وازکتومی (یک روش دائمی پیشگیری از بارداری)، جهت اطمینان از عدم وجود اسپرم در مایع منی این آزمایش توسط پزشک تجویز می‌گردد.

قبل از انجام آزمایش اسپرم باید چه موارد را رعایت کرد؟ (آمادگی لازم قبل از انجام آزمایش اسپرم)

مردان قبل از انجام تست اسپرم، لازم است که برخی نکات را رعایت کنند تا نتایج دقیق آزمایشگاهی حاصل شود. در ادامه برخی از این نکات بیان می‌شود:

• لازم است که برای 24 تا 72 ساعت قبل از انجام آزمایش اسپرم، از انزال خودداری کنید.
• از مصرف الکل، کافئین و موارد مخدر، دو تا پنج روز قبل از آزمایش پرهیز نمایید.
• قبل از انجام تست اسپرم، باید مصرف داروهای گیاهی (مانند اکیناسه) را طبق دستور پزشک قطع کنید.
• ضروری است که از مصرف داروهای هورمونی طبق دستور پزشک خودداری نمایید.

نکته: لازم است که قبل از انجام این آزمایش، در مورد داروهایی که مصرف می‌کنید با پزشک خود مشورت کنید تا از تأثیرات احتمالی آنها بر نتایج آزمایش جلوگیری شود. انتخاب بهترین آزمایشگاه ورامین و مناطق حومه آن (پاکدشت، قرچک، پیشوا و جوادآباد) جهت آنالیز مایع منی، به اطلاع درست از وضعیت اسپرم‌های خود کمک می‌کند.

نحوه انجام آزمایش اسپرم مردان

برای انجام تست اسپرم، ابتدا نمونه‌گیری از اسپرم انجام می‌شود. برای اینکار چند روش وجود دارد:

• استمناء (خودارضایی)
• استفاده از کاندوم در هنگام مقاربت یا رابطه جنسی
• انزال از طریق محرک‌های الکتریکی

بعد از اتمام جمع‌آوری نمونه اسپرم، نمونه جمع‌آوری شده به آزمایشگاه تحویل داده می‌شود و آزمایشگاه شروع به بررسی مایع منی و اسپرم‌ها می‌نماید.

• نکات مهمی که در هنگام انجام آزمایش اسپرم باید به آنها توجه کرد

برخی از مواردی که در هنگام انجام نمونه‌گیری و تست اسپرم باید به آنها دقت کرد، شامل موارد زیر است:

• لازم است توجه شود که قبل از استمناء، دست‌ها و آلت تناسلی باید تمیز باشند.
• نمونه اسپرم باید در یک ظرف استریل و مخصوص که توسط آزمایشگاه یا مراکز درمانی ارائه می‌شود، جمع‌آوری گردد.
• باید دقت شود که داخل ظرف استریل نباید لمس شود. همینطور اگر مایع منی بیرون از ظرف ریخته شود یا قسمتی از آن وارد ظرف نشد، نباید آن را به ظرف اضافه کرد؛ زیرا امکان آلوده شدن نمونه وجود دارد.
• در صورتی که عمل جمع‌آوری نمونه اسپرم در مکانی غیر از آزمایشگاه یا مراکز درمانی انجام شده باشد، نمونه اسپرم باید در مدت زمان حداکثر 30 تا 60 دقیقه پس از جمع‌آوری، به آزمایشگاه تحویل داده شود تا تجزیه و تحلیل دقیقی انجام گردد.
• نمونه اسپرم باید در دمای بدن (حدود 37 درجه سانتی‌گراد) نگهداری شود؛ چرا که هرگونه تغییر دما (خیلی گرم یا سرد شدن) می‌تواند سبب کاهش کیفیت اسپرم‌ها شود و این امر مطمئناً نتیجه آزمایش را تحت تأثیر قرار خواهد داد.

تست اسپرم شامل چه مواردی می‌شود؟

در آنالیز مایع منی، موارد مختلفی مورد بررسی قرار می‌گیرد که ذیل به برخی از آنها اشاره می‌شود:

• تعداد اسپرم
• حرکت اسپرم
• شکل اسپرم
• حجم مایع منی
• میزان pH مایع منی
• غلظت اسپرم
• زنده بودن اسپرم‌ها
• وجود یا عدم وجود سلول‌های گلبول سفید خون (وجود این سلول نشانه‌ای از عفونت است)
• زمان مایع شدن منی
• ویسکوزیته منی (چسبندگی مایع منی)

تفسیر آزمایش اسپرم

محدوده‌های طبیعی نتایج آزمایش آنالیز مایع منی به صورت زیر است:

• pH (مقیاس اسیدیته/قلیایی بودن): مقدار طبیعیpH  در این آزمایش بین 7.2 تا 8.0 می‌باشد که نشان‌دهنده کمی قلیایی بودن مایع منی است.
• حجم مایع منی: مقدار طبیعی حجم مایع منی بین 1.5 تا 7.6 میلی‌لیتر می‌باشد.
• غلظت اسپرم (چگالی اسپرم): مقدار طبیعی غلظت اسپرم بین 15 تا 259 میلیون اسپرم در هر میلی‌لیتر مایع منی است.
• شکل اسپرم: درصد اسپرم‌هایی که شکل طبیعی دارند باید بین 4 تا 48 درصد باشد.
• حرکت اسپرم: درصد اسپرم‌هایی که توانایی حرکت دارند، باید بین 40 تا 81 درصد باشد.
• زمان مایع شدن منی: زمان طبیعی برای مایع شدن مایع منی (Liquefaction) پس از جمع‌آوری نمونه، 15 تا 30 دقیقه است.
• زنده بودن اسپرم: درصد اسپرم‌های زنده در نمونه باید بین 54 تا 97 درصد باشد.
• میزان وجود گلبول‌های سفید در مایع منی: وجود مقدار کمی گلبول سفید در مایع منی طبیعی است. اما اگر تعداد گلبول‌های سفید بیشتر از 1 میلیون در هر میلی‌لیتر مایع منی باشد، این وضعیت به نام پیواسپرمی (Pyospermia) شناخته می‌شود و ممکن است نشان‌دهنده عفونت یا التهاب باشد.

نتایج غیرطبیعی نشان‌دهنده برخورداری از شانس کمتر برای بارور بودن است. اما آزمایش اسپرم تنها عامل در ارزیابی ناباروری مردانه نیست و پزشک معمولاً آزمایش‌های اضافی (مانند آزمایش خون، سونوگرافی و…) برای کسب اطلاعات بیشتر تجویز می‌کند.

نکته: انتخاب بهترین آزمایشگاه ورامین و حومه آن (پاکدشت، قرچک، پیشوا و جوادآباد) جهت انجام آزمایش اسپرم مردان، به دلیل برخورداری از تکنسین‌ها و ت تجهیزات آزمایشگاهی پیشرفته، به کسب نتایج دقیق آزمایشگاهی و اطلاع درست از وضعیت باروری خود کمک می‌کند.  

برای درخواست هرگونه مشاوره ژنتیکی تلفنی و نمونه‌گیری در آزمایشگاه جهت انجام آزمایش اسپرم، با تلفن 1650 آزمایشگاه پاتوبیولوژی و ژنتیک پزشکی پارس لب تماس بگیرید.

آنچه از مقاله «آزمایش اسپرم در آزمایشگاه چگونه انجام می‌شود؟» آموختیم

آزمایش اسپرم با ارائه اطلاعات دقیق در مورد کیفیت و عملکرد اسپرم‌ها، نقش کلیدی در تشخیص ناباروری مردان و مدیریت درمان‌های مرتبط دارد.

اطلاع از چگونگی انجام این آزمایش و نحوه جمع‌آوری درست نمونه، سبب می‌شود که پارامترهای مختلف مایع منی به درستی آنالیز گردند و اطلاعات دقیقی در خصوص وضعیت باروری مردان ارائه شود.

آزمایش اسپرم که شامل بررسی ویژگی‌هایی مانند تعداد اسپرم، حرکت، شکل، و سطح pH مایع منی است، می‌تواند به پزشکان در شناسایی عوامل موثر بر کاهش توانایی باروری کمک کند. با این حال، نتایج غیرطبیعی این آزمایش به تنهایی به معنای ناباروری نیست و معمولاً نیاز به انجام آزمایش‌ها و بررسی‌های بیشتری است.

انتخاب یک مرکز آزمایشگاهی مجهز و معتبر در ورامین و مناطق دیگر (پاکدشت، قرچک، پیشوا و جوادآباد)، می‌تواند به کسب نتایج دقیق‌تر کمک کند و گامی مهم در مسیر ارزیابی و ارتقاء سلامت باروری باشد.

• منبع:

https://my.clevelandclinic.org/health/diagnostics/21520-semen-analysis